Thành phố trực thuộc trung ương · Mã 79
Thành phố Hồ Chí Minh
Hợp nhất từ: Thành phố Hồ Chí Minh, Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Tỉnh Bình Dương
Bản đồ địa danh theo thời gian
Căn cứ pháp lý
- Cấp xã
1685/NQ-UBTVQH15
Thông qua 16/6/2025; chính quyền xã mới hoạt động từ 1/7/2025
Đã đối chiếu số hiệu, chờ đối chiếu toàn văn- Cấp tỉnh
NQ 202/2025/QH15
Thông qua 12/6/2025; tỉnh mới hoạt động từ 1/7/2025
- Cấp huyện
Kết thúc hoạt động
Từ 1/7/2025 theo NQ 203/2025/QH15 sửa đổi Hiến pháp
Tỉnh, thành trước 1/7/2025
Lịch sử và ý nghĩa tên gọi
Phần lịch sử và ý nghĩa tên gọi do LeKha tổng hợp từ nguồn công khai và đang chờ biên tập viên đối chiếu nguyên văn. Mỗi nhận định ghi rõ mức kiểm chứng và nguồn hỗ trợ.
Ý nghĩa tên gọi
Gia ĐịnhChữ gốc: 嘉定
Bài báo dẫn Gia Định thành thông chí (Trịnh Hoài Đức) giải thích “Gia Định” mang ý vùng đất để lưu dân an cư, yên ổn lập nghiệp. Chưa đối chiếu được nguyên văn sách.
Giả thuyết, truyền thuyếtTheo Trịnh Hoài Đức (theo dẫn lại)3
Sài Gòn
Phiên âm từ tên Khmer Prey Nokor (thường hiểu là “rừng” + “thành, xứ”); một số bài phổ thông còn diễn giải là “rừng cây gòn”. Đây là giả thuyết được nhắc nhiều nhất, gắn với Trương Vĩnh Ký.
Từ “Tây Ngòn”, tức Tây Cống đọc theo giọng người Hoa, nghĩa là “cống phẩm phía tây” (thuyết của Louis Malleret). Vương Hồng Sển phản bác: người Hoa chỉ dùng “Tây Cống” về sau để phiên âm lại tên Sài Gòn.
Nguồn chưa thống nhấtTheo Louis Malleret4
Từ “Thầy Ngồn”, cách người Hoa đọc chữ Đề Ngạn (堤岸, bờ đê) – tên Chợ Lớn (thuyết của Vương Hồng Sển). Bị phản biện vì địa danh Sài Gòn đã có trong Phủ biên tạp lục (Lê Quý Đôn, 1776) và có từ trước khi người Hoa lập Chợ Lớn; nhà ngữ học An Chi cũng bác bỏ.
Chưa đủ tư liệu kiểm chứng về ý nghĩa tên: Sông Bé, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Sài Gòn – Gia Định.
Các tên gọi qua thời kỳ
Mỗi nhóm là một đơn vị hành chính riêng. Tên giống nhau không có nghĩa là cùng phạm vi lãnh thổ.
Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
Tỉnh Bà Rịa - Vũng TàuChính thức
có trong danh mục mốc 1/3/2025 đến 1/7/2025Nhiều nguồn thống nhất8
Có trong danh mục ĐVHC mốc 1/3/2025; chưa có tư liệu về thời điểm bắt đầu dùng tên này.
Thành phố Hồ Chí Minh
Gia Định嘉定Tên lịch sử
từ 1698Nhiều nguồn thống nhất39
Phủ Gia Định năm 1698 rộng hơn nhiều so với Thành phố Hồ Chí Minh; không đồng nhất phạm vi.
Sài GònTên dân gian
từ 1776(mốc chưa chắc chắn)Chưa đủ tư liệu kiểm chứng64
Năm 1776 là lần ghi chép sớm nhất được nêu trong nguồn, không phải năm đặt tên. Tên vẫn dùng phổ biến đến nay.
Thành phố Hồ Chí MinhĐề xuất
từ 25/8/1946 đến 2/7/1976Chưa đủ tư liệu kiểm chứng2
Đề xuất, chưa phải tên chính thức.
Thành phố Hồ Chí MinhChính thức
Sài Gòn – Gia ĐịnhChính thức
Dòng thời gian
Thành lập
Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định
Lấy xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long (dinh Trấn Biên), xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình (dinh Phiên Trấn).
Nhiều nguồn thống nhất39Xem năm 1698 trên bản đồ
(mốc chưa chắc chắn)Ghi nhận
Địa danh Sài Gòn được ghi trong Phủ biên tạp lục
Chưa đủ tư liệu kiểm chứng6Xem năm 1776 trên bản đồ
Ghi nhận
Đề nghị đặt tên Thành phố Hồ Chí Minh
Chưa đủ tư liệu kiểm chứng2Xem năm 1946 trên bản đồ
Đổi tên
Sài Gòn – Gia Định chính thức mang tên Thành phố Hồ Chí Minh
Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI (Quốc hội nước Việt Nam thống nhất) quyết nghị.
Nhiều nguồn thống nhất12Xem năm 1976 trên bản đồ
Thành lập
Thành lập Thành phố Hồ Chí Minh từ Thành phố Hồ Chí Minh, Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Tỉnh Bình Dương
Đã kiểm chứng10Xem năm 2025 trên bản đồ
Phả hệ hành chính
Mỗi quan hệ ghi rõ loại (đổi tên, hợp nhất, chia tách) và nguồn; không suy ra từ việc trùng tên hay gần tọa độ.
Tỉnh Bình DươngHợp nhất vàoThành phố Hồ Chí Minh1/7/2025
Toàn bộ diện tích, dân số sắp xếp vào Thành phố Hồ Chí Minh.
Đã kiểm chứng10
Tỉnh Bà Rịa - Vũng TàuHợp nhất vàoThành phố Hồ Chí Minh1/7/2025
Toàn bộ diện tích, dân số sắp xếp vào Thành phố Hồ Chí Minh.
Đã kiểm chứng10
Thành phố Hồ Chí MinhHợp nhất vàoThành phố Hồ Chí Minh1/7/2025
Toàn bộ diện tích, dân số sắp xếp vào Thành phố Hồ Chí Minh.
Đã kiểm chứng10
Cảnh quan và thống kê lịch sử
Chưa có lớp dữ liệu sông ngòi, bờ biển, sử dụng đất hay ranh giới lịch sử có nguồn và độ chính xác rõ ràng cho đơn vị này.
Không so sánh dân số, diện tích giữa các thời kỳ khi phạm vi đơn vị khác nhau.
Nguồn tư liệu
Mỗi nguồn chỉ hỗ trợ những nhận định liệt kê dưới nó.
[1]50 năm tự hào thành phố mang tên Bác: Từ khát vọng nhân dân đến quyết nghị lịch sử của Quốc hội
Báo Văn hóa · Báo chí · Độ tin cậy trung bình · Truy cập 24/10/2026
Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Hồ Chí Minh: Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày 2/7/1976, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI quyết định chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn – Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh. — Quyết nghị của Quốc hội khóa VI ngày 2/7/1976 đặt tên Thành phố Hồ Chí Minh để tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Thành phố Hồ Chí Minh – Thành phố Hồ Chí Minh — Nghị quyết ngày 2/7/1976 của Quốc hội khóa VI.
- Thành phố Hồ Chí Minh – Sài Gòn – Gia Định — Quốc hội đặt tên thành phố Sài Gòn – Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh.
- Thành phố Hồ Chí Minh: Sài Gòn – Gia Định chính thức mang tên Thành phố Hồ Chí Minh — Quyết nghị lịch sử ngày 2/7/1976.
[2]Ngày 2/7/1976 – rạng rỡ Thành phố Hồ Chí Minh
Báo Đại biểu Nhân dân · Báo chí · Độ tin cậy trung bình · Truy cập 24/10/2026
Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Hồ Chí Minh: Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày 2/7/1976, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI quyết định chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn – Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh. — Thuật lại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI và việc đặt tên thành phố theo tên Bác.
- Thành phố Hồ Chí Minh – Thành phố Hồ Chí Minh — Ngày 25/8/1946 tại Hà Nội, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp đề nghị đổi tên Sài Gòn thành Thành phố Hồ Chí Minh.
- Thành phố Hồ Chí Minh – Thành phố Hồ Chí Minh — Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI.
- Thành phố Hồ Chí Minh – Sài Gòn – Gia Định — Tên thành phố trước ngày 2/7/1976.
- Thành phố Hồ Chí Minh: Đề nghị đặt tên Thành phố Hồ Chí Minh — Đề nghị của bác sĩ Trần Hữu Nghiệp.
- Thành phố Hồ Chí Minh: Sài Gòn – Gia Định chính thức mang tên Thành phố Hồ Chí Minh — Ngày 2/7/1976.
[3]Nên chăng phục hồi địa danh Gia Định?
Báo Pháp Luật TP.HCM · Báo chí · Độ tin cậy trung bình · Truy cập 24/10/2026
Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Gia Định: Bài báo dẫn Gia Định thành thông chí (Trịnh Hoài Đức) giải thích “Gia Định” mang ý vùng đất để lưu dân an cư, yên ổn lập nghiệp. Chưa đối chiếu được nguyên văn sách. — Dẫn Gia Định thành thông chí về ý nghĩa tên Gia Định.
- Thành phố Hồ Chí Minh – Gia Định — Năm 1698 Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định gồm huyện Phước Long và Tân Bình.
- Thành phố Hồ Chí Minh: Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định — Sự kiện năm 1698.
[4]Cái tên Sài Gòn chưa bao giờ mất
Đài Á Châu Tự Do (RFA) · Báo chí · Độ tin cậy trung bình · Truy cập 24/10/2026
Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Sài Gòn: Phiên âm từ tên Khmer Prey Nokor (thường hiểu là “rừng” + “thành, xứ”); một số bài phổ thông còn diễn giải là “rừng cây gòn”. Đây là giả thuyết được nhắc nhiều nhất, gắn với Trương Vĩnh Ký. — Nêu ít nhất ba thuyết về tên Sài Gòn; thuyết được nhắc nhiều nhất là của Trương Vĩnh Ký, cho rằng tên gốc Khmer.
- Sài Gòn: Từ “Tây Ngòn”, tức Tây Cống đọc theo giọng người Hoa, nghĩa là “cống phẩm phía tây” (thuyết của Louis Malleret). Vương Hồng Sển phản bác: người Hoa chỉ dùng “Tây Cống” về sau để phiên âm lại tên Sài Gòn. — Trình bày thuyết Tây Cống của Malleret và ý kiến phản bác của Vương Hồng Sển.
- Sài Gòn: Từ “Thầy Ngồn”, cách người Hoa đọc chữ Đề Ngạn (堤岸, bờ đê) – tên Chợ Lớn (thuyết của Vương Hồng Sển). Bị phản biện vì địa danh Sài Gòn đã có trong Phủ biên tạp lục (Lê Quý Đôn, 1776) và có từ trước khi người Hoa lập Chợ Lớn; nhà ngữ học An Chi cũng bác bỏ. — Nêu thuyết Thầy Ngồn/Đề Ngạn của Vương Hồng Sển.
- Thành phố Hồ Chí Minh – Sài Gòn — Tên Sài Gòn vẫn được dùng sau khi đổi tên thành phố.
[5]Quận 1 đề xuất đặt tên phường Sài Gòn
Báo Sài Gòn Giải Phóng · Báo chí · Độ tin cậy trung bình · Truy cập 24/10/2026
Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Sài Gòn: Phiên âm từ tên Khmer Prey Nokor (thường hiểu là “rừng” + “thành, xứ”); một số bài phổ thông còn diễn giải là “rừng cây gòn”. Đây là giả thuyết được nhắc nhiều nhất, gắn với Trương Vĩnh Ký. — Đề án đặt tên phường Sài Gòn dẫn cách giải thích theo tên Khmer liên quan đến cây gòn.
Wikipedia tiếng Anh · Bách khoa · Độ tin cậy thấp · Truy cập 24/10/2026
Bách khoa mở, nguồn thứ cấp; chỉ dùng làm đầu mối tới tài liệu gốc. Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Sài Gòn: Phiên âm từ tên Khmer Prey Nokor (thường hiểu là “rừng” + “thành, xứ”); một số bài phổ thông còn diễn giải là “rừng cây gòn”. Đây là giả thuyết được nhắc nhiều nhất, gắn với Trương Vĩnh Ký. — Ghi nhận tên có thể là phiên âm của Prey Nokôr hoặc Prey Kôr.
- Sài Gòn: Từ “Thầy Ngồn”, cách người Hoa đọc chữ Đề Ngạn (堤岸, bờ đê) – tên Chợ Lớn (thuyết của Vương Hồng Sển). Bị phản biện vì địa danh Sài Gòn đã có trong Phủ biên tạp lục (Lê Quý Đôn, 1776) và có từ trước khi người Hoa lập Chợ Lớn; nhà ngữ học An Chi cũng bác bỏ. — Nêu đề xuất 堤岸 và các phản biện (Lê Quý Đôn 1776, An Chi).
- Thành phố Hồ Chí Minh – Sài Gòn — Địa danh Sài Gòn có trong Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn (1776); ban đầu chỉ một vùng rộng hơn thành phố.
- Thành phố Hồ Chí Minh: Địa danh Sài Gòn được ghi trong Phủ biên tạp lục — Lê Quý Đôn ghi địa danh Sài Gòn năm 1776.
Wikipedia tiếng Anh · Bách khoa · Độ tin cậy thấp · Truy cập 24/10/2026
Bách khoa mở, nguồn thứ cấp; chỉ dùng làm đầu mối tới tài liệu gốc. Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Tỉnh Bình Dương – Sông Bé — Bình Dương thuộc tỉnh Sông Bé 1976–1997.
- Tỉnh Bình Dương – Bình Dương — Tái lập tỉnh Bình Dương.
[8]Danh mục đơn vị hành chính Việt Nam (mốc cũ 1/3/2025, mới đến 20/9/2026)
Cục Thống kê – bộ seed supabase/seed/vietnam-place-names · Cổng thông tin chính thức · Độ tin cậy cao · Truy cập 24/10/2026
Mã và tên ĐVHC đã đối chiếu tự động trong bộ seed của LeKha (validation_report.json).
- Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu – Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu — Tên trong danh mục ĐVHC tại mốc 2025-03-01.
Wikipedia tiếng Anh · Bách khoa · Độ tin cậy thấp · Truy cập 24/10/2026
Bách khoa mở, nguồn thứ cấp; chỉ dùng làm đầu mối tới tài liệu gốc. Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Thành phố Hồ Chí Minh – Gia Định — Phủ/tỉnh Gia Định và các tên Phan Yên, Phiên An.
- Thành phố Hồ Chí Minh: Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định — Lịch sử phủ Gia Định.
[10]Nghị quyết 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh
Quốc hội (bản đăng trên LuatVietnam) · Văn bản pháp luật · Độ tin cậy cao · Truy cập 24/10/2026
Tra qua chỉ mục tìm kiếm ngày 24/10/2026, chưa mở toàn văn; biên tập viên cần đối chiếu nguyên văn trước khi duyệt.
- Thành phố Hồ Chí Minh: Thành lập Thành phố Hồ Chí Minh từ Thành phố Hồ Chí Minh, Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Tỉnh Bình Dương — Nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
- Tỉnh Bình Dương: Toàn bộ diện tích, dân số sắp xếp vào Thành phố Hồ Chí Minh. — Điều khoản sắp xếp cấp tỉnh.
- Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu: Toàn bộ diện tích, dân số sắp xếp vào Thành phố Hồ Chí Minh. — Điều khoản sắp xếp cấp tỉnh.
- Thành phố Hồ Chí Minh: Toàn bộ diện tích, dân số sắp xếp vào Thành phố Hồ Chí Minh. — Điều khoản sắp xếp cấp tỉnh.
168 đơn vị hành chính cấp xã
Nguồn dữ liệu và giới hạn
- Danh mục đơn vị hành chính của Cục Thống kê (mốc cũ 1/3/2025, mới đến 20/9/2026); bảng ánh xạ xã cũ → mới đã kiểm tra lại bằng mã chính thức.
- Xã nhập một phần diện tích vào nhiều xã mới đang được bổ sung từ toàn văn 34 nghị quyết; khi có, công cụ sẽ hiện tất cả xã đích.
- Ấp, thôn, tổ dân phố không có danh mục quốc gia và được giữ nguyên như bạn nhập.
- Kết quả dùng để tham khảo; khi làm thủ tục, đối chiếu với văn bản của cơ quan có thẩm quyền.